Ga naar hoofdinhoud

Jij als variabele

Wat je al kent

Je kunt tekst op het scherm tonen met print(). In deze les voeg je daar één nieuw concept aan toe: variabelen.

In les 1 stond je naam hardcoded in de tekst:

print("Naam: Alex Jansen")

Wat als je naam verandert — of als je het programma wil aanpassen voor iemand anders? Dan moet je elke print() handmatig aanpassen. Dat is omslachtig.

Met een variabele sla je een waarde op onder een naam. Die naam gebruik je daarna overal.

Hoe werkt een variabele?​

naam = "Alex Jansen"

print(naam)
print(naam)
  • naam is de naam van de variabele
  • "Alex Jansen" is de waarde
  • = slaat de waarde op in de variabele
  • print(naam) toont de waarde, niet het woord "naam"

Uitvoer:

Alex Jansen
Alex Jansen

Probeer zelf​

Maak een variabele kleur met je favoriete kleur erin, en print die twee keer.

# Maak hier de variabele aan
...

# Print hem twee keer
...
...
✅ Oplossing
kleur = "blauw"

print(kleur)
print(kleur)
🔎 Verdieping — Datatypes (str en int)

Niet alle waarden zijn hetzelfde soort:

TypeVoluitVoorbeeldWanneer
strString"Hallo"Tekst (altijd tussen aanhalingstekens)
intInteger15Geheel getal
naam = "Alex"          # str
leeftijd = 15          # int

print(type(naam))      # <class 'str'>
print(type(leeftijd))  # <class 'int'>

Onthoud: tekst krijgt altijd aanhalingstekens, getallen niet.

Predict​

Wat denk je dat dit programma print? Schrijf het op.

school = "Python College"
klas = 3

print(school)
print(klas)
Bekijk het antwoord
Python College
3

Python print de waarde van elke variabele, niet de naam ervan.

Run​

Voer de code uit. Klopt het?

Verander nu klas = 3 in klas = 4. Wat verandert er in de uitvoer?

Bekijk het antwoord

Alleen de tweede regel verandert:

Python College
4

Dit is de kracht van variabelen: je past de waarde op één plek aan, en het programma gebruikt de nieuwe waarde overal.

Investigate​

Wat gebeurt er als je de variabelenaam en de waarde omdraait? Probeer het uit.

naam = "Alex"
"Alex" = naam
Bekijk het antwoord

Foutmelding:

SyntaxError: cannot assign to literal

Het =-teken werkt maar in één richting: waarde rechts → variabelenaam links. "Alex" = naam is dus ongeldig.

Variabelen veranderen​

Je kunt de waarde van een variabele op elk moment aanpassen door er gewoon iets nieuws in te zetten:

score = 0
print(score)   # 0

score = 10
print(score)   # 10

De variabele "onthoudt" alleen de laatst toegewezen waarde.

Er gaat iets mis​

Een veelgemaakte fout: een variabele gebruiken vóór je hem hebt aangemaakt.

print(naam)
naam = "Alex"

Foutmelding:

NameError: name 'naam' is not defined

Waarom? Python voert code van boven naar beneden uit — een variabele bestaat pas ná de regel waar je hem aanmaakt.

Oplossing: Maak de variabele aan vóór je hem gebruikt.

Modify​

Hieronder staat code met één variabele. Voeg een tweede variabele toe (school) en print die ook.

naam = "Alex Jansen"
# Voeg hier een variabele 'school' toe

print(naam)
# Voeg hier een print voor 'school' toe
💡 Tip

Een tekst-variabele heeft aanhalingstekens: school = "Python College". Daarna gewoon print(school).

✅ Oplossing
naam = "Alex Jansen"
school = "Python College"

print(naam)
print(school)

Make: Visitekaartje met variabelen​

Maak een visitekaartje waarbij je gegevens in variabelen staan. Print elke variabele op een eigen regel.

Verwachte uitvoer:

Alex Jansen
15
Python College
Muziek maken
# Maak hier vier variabelen aan: naam, leeftijd, school, hobby
...

# Print ze hieronder onder elkaar
...
💡 Tip

Vier variabelen, vier print()-regels. Tekst met aanhalingstekens, getallen zonder.

✅ Oplossing
naam = "Alex Jansen"
leeftijd = 15
school = "Python College"
hobby = "Muziek maken"

print(naam)
print(leeftijd)
print(school)
print(hobby)

Make Bonus: Visitekaartje met labels​

Maak het visitekaartje af door bij elke regel een label toe te voegen, zoals in les 1. Combineer tekst en variabele met een komma in print().

Verwachte uitvoer:

=== Mijn Visitekaartje ===
Naam: Alex Jansen
Leeftijd: 15
School: Python College
Hobby: Muziek maken
Tot ziens!
# Jouw gegevens — pas alleen dit deel aan
naam = ...
leeftijd = ...
school = ...
hobby = ...

# Visitekaartje
print("=== Mijn Visitekaartje ===")
print("Naam:", naam)
# Voeg de andere regels toe
print("Tot ziens!")
💡 Tip

In print() kun je tekst en variabelen combineren met een komma: print("Naam:", naam). Python voegt automatisch een spatie toe.

✅ Oplossing
naam = "Alex Jansen"
leeftijd = 15
school = "Python College"
hobby = "Muziek maken"

print("=== Mijn Visitekaartje ===")
print("Naam:", naam)
print("Leeftijd:", leeftijd)
print("School:", school)
print("Hobby:", hobby)
print("Tot ziens!")
Volgende les

Je visitekaartje print nu Leeftijd: 15 — maar zonder echte opmaak. In les 4 leer je f-strings: daarmee maak je de uitvoer veel mooier. En in les 3 gaan we de computer voor je laten rekenen.