Lijsten
Een variabele houdt één waarde vast. In deze les leer je een lijst (list) — een variabele die meerdere waarden in vaste volgorde opslaat.
Denk aan een boodschappenlijstje, een klassenslijst of een rij cijfers. Voor elk hiervan is een lijst de juiste keuze.
Hoe maak je een lijst?
Zet de elementen tussen blokhaken, gescheiden door komma's:
kleuren = ["rood", "groen", "blauw"]
print(kleuren) # ['rood', 'groen', 'blauw']
print(len(kleuren)) # 3
len() geeft het aantal elementen in de lijst.
Een element opzoeken (indexing)
Elk element heeft een positie (index). Python begint met tellen vanaf 0:
kleuren = ["rood", "groen", "blauw"]
print(kleuren[0]) # rood (eerste)
print(kleuren[1]) # groen (tweede)
print(kleuren[2]) # blauw (derde)
print(kleuren[-1]) # blauw (laatste — handige truc)
-1 is altijd het laatste element, -2 het voorlaatste, enzovoort.
Door een lijst loopen
Met een for-loop pak je elk element automatisch:
kleuren = ["rood", "groen", "blauw"]
for kleur in kleuren:
print(kleur)
Uitvoer:
rood
groen
blauw
In elke ronde krijgt kleur de volgende waarde uit de lijst.
Probeer zelf
Maak een lijst getallen met de waarden 10, 20 en 30, en print het tweede element.
getallen = [...] # Print het tweede element print(...)
✅ Oplossing
getallen = [10, 20, 30]
print(getallen[1])
Onthoud: het tweede element heeft index 1, niet 2 — Python begint bij 0.
Predict
Wat print dit programma?
dieren = ["kat", "hond", "vis", "vogel"]
print(dieren[0])
print(dieren[2])
print(dieren[-1])
print(len(dieren))
Bekijk het antwoord
kat
vis
vogel
4
dieren[0] is "kat" (eerste), dieren[2] is "vis" (derde), dieren[-1] is "vogel" (laatste). len() telt de elementen: 4.
Run
Voer de code uit en controleer.
Investigate
Wat gebeurt er als je door een lijst loopt en de loop-variabele in een f-string gebruikt? Probeer dit:
namen = ["Sara", "Alex", "Maria"]
for naam in namen:
print(f"Hallo, {naam}!")
Bekijk het antwoord
Hallo, Sara!
Hallo, Alex!
Hallo, Maria!
In elke ronde wordt naam automatisch de volgende waarde uit de lijst. De f-string werkt precies zoals je gewend bent — alleen wordt hij drie keer uitgevoerd.
Er gaat iets mis
Een veelgemaakte fout:
kleuren = ["rood", "groen", "blauw"]
print(kleuren[3])
Foutmelding:
IndexError: list index out of range
Waarom? De lijst heeft drie elementen op posities 0, 1 en 2. Positie 3 bestaat niet — een lijst van lengte 3 heeft als hoogste index 2. Dit is dezelfde off-by-one-valkuil als bij range().
Oplossing: Gebruik len(kleuren) - 1 voor het laatste element, of nog korter: kleuren[-1].
Modify
Pas de code aan zodat hij elke kleur op een aparte regel print met een for-loop (in plaats van drie losse print()-regels).
kleuren = ["rood", "groen", "blauw"] print(kleuren[0]) print(kleuren[1]) print(kleuren[2])
💡 Tip
Vervang de drie print-regels door één for-loop: for kleur in kleuren: print(kleur).
✅ Oplossing
kleuren = ["rood", "groen", "blauw"]
for kleur in kleuren:
print(kleur)
Make: Vruchten-lus
Maak een lijst van 4 vruchten en print voor elk een zin: Ik hou van [vrucht]!.
Verwachte uitvoer:
Ik hou van appel!
Ik hou van banaan!
Ik hou van kers!
Ik hou van mango!
vruchten = [...] for vrucht in ...: print(f"...")
💡 Tip
Maak een lijst met 4 strings. Loop met for vrucht in vruchten. Gebruik een f-string met {vrucht}.
✅ Oplossing
vruchten = ["appel", "banaan", "kers", "mango"]
for vrucht in vruchten:
print(f"Ik hou van {vrucht}!")
Make Bonus: Hoogste cijfer vinden
Gegeven een lijst cijfers, vind het hoogste cijfer zonder een ingebouwde functie. Loop door de lijst en vergelijk elk element met de hoogste-tot-nu-toe.
Verwachte uitvoer (bij cijfers = [7, 4, 8, 5, 9, 3, 6]):
Het hoogste cijfer is: 9
cijfers = [7, 4, 8, 5, 9, 3, 6]
hoogste = cijfers[0]
for cijfer in cijfers:
if ...:
hoogste = ...
print(f"Het hoogste cijfer is: {hoogste}")💡 Tip
Begin met hoogste = cijfers[0] (eerste element). In de loop: als cijfer > hoogste, sla dan cijfer op in hoogste.
✅ Oplossing
cijfers = [7, 4, 8, 5, 9, 3, 6]
hoogste = cijfers[0]
for cijfer in cijfers:
if cijfer > hoogste:
hoogste = cijfer
print(f"Het hoogste cijfer is: {hoogste}")
Je kunt nu een lijst maken, opvragen, en doorlopen. Wat als je elementen wilt toevoegen, verwijderen of sorteren? In de volgende les leer je de lijst-methoden.